Wat te doen met een worsteltekst

Wat te doen met een worsteltekst?

Geschreven in Blog, Schrijven door Leonore Noorduyn3 reacties

Soms, heel soms, doe ik eindeloos over een tekst. Dan schrijf ik door tot ik echt niet meer weet hoe ik verder moet. Wat dan? Een blog over de zoektocht naar verbetering van een worsteltekst, met wat suggesties voor wie ook wel eens vastloopt.

Hm”, is het enige wat de man in huis zegt. Hij kijkt op, maar zijn ogen komen niet verder dan mijn buik. Hij heeft net mijn tekst gelezen. Een worsteltekst. Een tekst waar ik al veel te lang over doe. Deze man is mijn uiterste redmiddel en ik hoop dat hij de tekst toch wel oké vindt.

Maar terwijl hij leest, weet ik het al. Hij doet veel te lang over die twee blaadjes. Die ontwijkende blik en die hm zijn eigenlijk niet meer nodig. Het bevestigt mijn gevoel dat de tekst niet goed loopt. De kleine hoop die ik nog had is vervlogen. Ik moet weer aan de slag.

Waar gaat het mis?

Maar wat mankeert er aan de tekst? De man in huis is geen taalkundige en ook geen tekstschrijver. Hij kan mijn tekst niet analyseren en me vertellen wat er mis is. Laat staan dat hij mij verbetersuggesties kan geven. Ik gebruik hem daarom alleen als extern geweten, zodat ik weer gemotiveerd ben om de tekst opnieuw onder de loep te nemen.

Ik vraag hem: “Waar bleef je hangen met lezen? Ging het in het begin al mis of later?”

Gelukkig, het begin loopt wel. Pas halverwege is hij de weg kwijt.

Ik kijk waar hij naar wijst. Ah, hij stopt bij dat voorbeeld waar ik een vergelijking maak, de plek waar ik inderdaad flink mee heb lopen worstelen. Bij die alinea’s heb ik flink zitten schrappen en herschrijven. Niet genoeg dus.

Ik leg hem uit wat ik wil zeggen en nu ik mezelf hoor, begrijp ik waarom de vergelijking niet klopt. Ik weet weer hoe ik verder moet.

Een zoveelste versie later. “Ja, dit is het helemaal”, zegt de schat enthousiast.

Wat te doen als je vastloopt in je eigen tekst?

Iedereen heeft waarschijnlijk zijn eigen strategieën voor worstelteksten. Misschien heb je ook iemand in huis die bereid is je tekst te lezen, een man, vrouw of taalvaardig kind. Anders kun je iemand van Tekstnet vragen.

Vraag je zomaar iemand die je goed kent en die geen verstand van logische teksten schrijven, dan krijg je met de volgende vragen vaak antwoorden die je verder helpen.

Vraag bijvoorbeeld of hij in 1 of enkele woorden kan zeggen wat de tekst bij hem oproept. Zegt hij ‘chaotisch’, dan weet je dat je moet sleutelen aan je structuur. Zegt hij ‘ingewikkeld’, wellicht zijn dan je formuleringen te moeilijk. Zegt hij ‘ik weet niet wat je hiermee wil zeggen’, dan moet je nog eens goed nadenken over je boodschap.

Je kunt ook vragen waar hij stokt met lezen of waar zijn aandacht wegdrijft.

Je kunt ook zelf een kritische lezer van je eigen tekst zijn, bijvoorbeeld door je tekst hardop voor te lezen. En heb je voldoende tijd, laat de tekst dan een weekje liggen.

Hoe doe jij dat bij worstelteksten? Wat voor strategie pas jij toe?

Over de auteur

Leonore Noorduyn

Bekijk hier haar volledige Tekstnet profiel.

Reacties

  1. Goedemorgen Leonore,
    dank je wel voor je blog, vooral voor de vragen aan het slot. Daarmee ga ik als kritische ander naar mijn eigen tekst kijken, wanneer ik weer worstel.
    Je vraagt ook naar ‘onze’ strategieën. Wat mij vaak dwars zit is dat ik de structuur nog niet helemaal helder heb voor ik ga schrijven. Dat vind ik dan zo’n afgang, dat ik nergens meer toe kom. Strategie is dan beginnen met een alinea die ik zo uit mijn mouw schud, bij een interview vaak iets waar de ogen van de geïnterviewde straalden, vaak de kern van het geheel. Met een beetje geluk wordt het me, als die alinea eenmaal staat, ook helder hoe de rest eromheen zou kunnen komen te staan.
    Niet helemaal jouw invalshoek, want je blog gaat meer over een tekst die weliswaar nog niet helemaal oké is, maar in eerste vorm wel al klaar is.
    O, en als je geen tijd hebt om je tekst een weekje te laten liggen, kun je ook even een ommetje gaan maken. Onder het wandelen aan jezelf vertellen waar het stuk over zal gaan, helpt vaak ook heel goed.
    Dag, Nelleke

    1. Author

      Oh ja, dat herken ik ook, Nelleke. Eigenlijk is het mijn standaardstrategie om maar te beginnen en dan te hopen dat de rest zich vanzelf ontvouwt. Door te schrijven komt het denken verder. Meestal lukt dat. Volgens mij doen veel ervaren tekstschrijvers dat, maar zou interessant zijn om te horen.

      Als ik dan toch vastloop, weet ik inmiddels dat ik even van mijn scherm los moet komen. Meestal moet ik dan expliciet stil staan bij de hoofdboodschap: wat wil ik nou eigenlijk zeggen? Dan pak ik er een papiertje bij, en schrijf ik die op. Dat lukt dan niet in een keer, en door op papier te krassen krijg ik dat dan voor elkaar. Daarna ontvouwt de structuur zich meestal heel makkelijk.

      Ik vraag me overigens ook wel eens af wat de functie van papier is. Voor mij is dat in zo’n stadium een echt toegevoegde waarde.

  2. Mooi woord, ontvouwen, voor deze context!
    Papier helpt inderdaad ook. Om de structuur te pakken te krijgen maak ik soms ook een mindmap, met potlood, en veel lemniscaatbochtlijnen.
    Raad voor wie toch liever toetsenbordt: ‘niet tobben, maar typen’. En dan als n redacteur gaan schuiven met de brokken van je eigen tekst.

Plaats een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.