In januari 2025 begon de Belastingdienst met het handhaven van de Wet DBA. En deze tekstschrijver draait in 2025 haar slechtste omzet sinds de coronacrisis. Toeval? Ik vrees van niet.
Er is van alles aan de hand in tekstschrijversland. Mijn collegablogger Steven van der Jagt vroeg in oktober al naar jouw Plan B, nu de ontwikkeling van AI zijn bloedsporen begint achter te laten in het schrijversgilde. Dit jaar werden de gevolgen van de volgende rampspoed zichtbaar: de Wet DBA (deregulering beoordeling arbeidsrelaties), bedoeld om schijnzelfstandigheid te voorkomen.
Wet DBA in de praktijk
De wet bestaat al even, maar in eerste instantie kneep de Belastingdienst een oogje dicht. Tot dit jaar. En dat is te merken, vooral in overheidsland. De grotere bemiddelingsbureaus – met bulkcontracten bij ministeries en andere overheidsinstellingen – bieden opeens het leeuwendeel van hun opdrachten alleen nog in detacheringsvorm aan. De klus oppakken als zzp’er is dan niet meer mogelijk.
Alle zzp’ers over één kam
De Wet DBA is ongetwijfeld goed bedoeld; schijnzelfstandigheid moet worden aangepakt. Werkgevers in sectoren als de horeca, de bouw en de zorg mogen mensen niet dwingen tot zzp-constructies om sociale en pensioenpremies te ontlopen. Maar nu worden zzp’ers in alle sectoren over één kam geschoren.
Wie worden hier beter van? Niet de zelfstandig werkende tekstschrijvers. Detachering is van twee kanten niks: niet de voordelen van zzp, niet de voordelen van een vast dienstverband. De enigen die lijken te profiteren zijn de bureaus. Een tijdje terug vertelde een Tekstnetlid me dat een ministerie haar graag wilde inhuren. Of zij er even een bureau bij kon zoeken. Het moet toch niet gekker worden.
Op een kluitje
Met een nieuw kabinet op komst is er een klein beetje hoop. Zo liet kersvers D66-Kamerlid Nathalie van Berkel onlangs weten dat de wet wat haar betreft niet voldoet voor álle zzp’ers. VVD-Kamerlid Ingrid Michon-Derkzen was het met haar eens. Maar voorlopig verandert er niets; ook in 2026 zitten zzp’ende tekstschrijvers weer met elkaar op een kluitje. En dat is te merken. We buitelden massaal over elkaar heen toen een overheidsorganisatie in november een zzp’er zocht voor vier luttele uren per week. De werving verliep uiteraard via de bekende bureaus.
Ik heb één van mijn opdrachtgevers (een grote gemeente) eens gevraagd waarom ze alles zo graag in bulkcontracten gieten, waardoor ze kleine zelfstandigen buitenspel zetten. Los van de Wet DBA bleken ze het ook wel makkelijk te vinden: u vraagt, wij draaien. Opdrachtomschrijving naar een paar bureaus en het wordt geregeld.
Verzin een list
Bij diezelfde gemeente zijn vormgevers en fotografen inmiddels de sjaak: alleen nog bulkcontracten. Je voelt aan je water dat tekstschrijvers vroeg of laat het volgende slachtoffer zijn. Maar ze gaven me een tip. Eén van die grote contracten ging naar een groep zelfstandige vormgevers die zich hadden verenigd in een vof. Eureka. Tekstschrijvers in den lande, verenigt u! We moeten gewoon zelf voor bureau gaan spelen.
De strijdleus mag wat vreemd klinken voor een tekstschrijver die vanuit Spanje werkt. En toch zou ik graag met enkele ervaren collega-tekstschrijvers onderzoeken of we een vuist kunnen maken. Tom Poes, verzin een list. Voor de ontwikkeling van AI heb ik geen oplossing. Maar het moet toch mogelijk zijn om dit tij te keren? Wie denkt er mee?
Beeld: Linnaea Mallette
