In het diepe zuiden van Italië zet ik een gehuurde audiotour aan. Het gaat direct mis: het beginpunt van de rondleiding is onduidelijk. Ik bevind me in het Castel del Monte, gebouwd rond 1240 en vooral bekend om zijn achthoekige structuur. Van het interieur is niet veel over. Je zou denken dat het niet zo moeilijk is om voor dit gebouw een rondleiding te bedenken. Maar als ik na enig zoeken het beginpunt heb gevonden, gaat er nog meer mis. De nummering van de route lijkt volstrekt willekeurig, cijfers volgen elkaar niet op. Een uitleg over een fontein die beneden op de binnenplaats staat, krijg ik te horen op de eerste verdieping. Aaargh!
Abracadabra
Van zoiets word ik boos. In dit geval omdat de gebrekkige uitleg bijna mijn plezier in het bezoekje vergalt. Maar onduidelijkheid kan ook andere gevolgen hebben. Ik denk aan mijn nieuwe koffiezetapparaat met een handleiding die abracadabra voor mij is. En dus heb ik geen koffie als het ding ontkalkt moet worden, want ik weet niet hoe dat moet. Of ik denk – en nu wordt het ernstiger – aan de gemeente die mijn vader een grafakte toestuurde zonder enige toelichting. De akte was opgesteld in zulke doorwrochte taal dat wij flink moesten puzzelen op wat hiervan de bedoeling was. Het bleek te gaan om verlenging van de rechten van mijn moeders graf.
Hersencapaciteit
Kunnen de aanbieders van audiotours, handleidingen en grafaktes zich niet verplaatsen in hun doelgroep? Vragen ze zich weleens af of hun boodschap begrijpelijk is voor een buitenstaander? Of ligt het aan mijn eigen gebrekkige hersencapaciteit dat ik dingen niet snap? Ik herinner me dat ik als kind al moeite had met instructies die voor mij niet helemaal helder waren. Dat heeft tijdens turntrainingen wel eens tot ongelukken geleid.
Ik besloot al vroeg dat de wereld gebaat zou zijn bij duidelijkheid. Bij de blik van een buitenstaander, bij iemand die het allemaal nét niet begrijpt, bij iemand die nogal ‘blauw’ is: gestructureerd, analytisch en perfectionistisch. Iemand die we in de volksmond ook wel een controlfreak noemen.
Domme vragen
Zo iemand ben ik. En toevallig kan ik schrijven. Dus stel ik in mijn werk als tekstschrijver ogenschijnlijk domme vragen aan inhoudelijk deskundigen. Ik schrijf hun antwoorden zo helder mogelijk op. Geregeld heb ik de neiging om me voor mijn vragen te verontschuldigen. Dat doe ik niet, omdat ik inmiddels heb geleerd dat als ík niet begrijp wat de deskundigen zeggen, mijn lezers dat ook niet doen. En dat wie simpele vragen stelt, doorgaans de beste of de meest effectieve teksten schrijft.
Dat zouden meer mensen moeten doen. Het zou een hoop ronddolen in kastelen, gemiste kopjes koffie en stress over de bedoelingen van de overheid schelen.
